Search This Blog

Saturday, February 13, 2010

Maysles przyjeżdża do Krakowa

Albert Maysles, laureat Smoka Smoków z 2004 r., pojawi się na tegorocznym Krakowskim Festiwalu Filmowym. To ikona dokumentu, choć ostatnie jego filmy raczej nie należą do najciekawszych. Może dlatego, że m.in. zajął się sprzedażą okularów przeciwsłonecznych w kształcie tych,  które nosi od lat. Niezmienia to faktu, że zrealizował z bratem jedne z najlepszych filmów w historii dokumentu: "Komiwojażer" i "Grey Gardens". 

Z katalogu Krakowskiego Festiwalu Filmowego z 2004 r.: 

"Wielu twórców związanych z tradycją kina dokumentalnego poszukiwało form pozwalających w wyraźniejszy sposób przemówić rzeczywistości. Tendencje tego rodzaju dały o sobie znać przede wszystkim pod koniec lat 60., kiedy z jednej strony doszło do radykalizacji kina dokumentalnego, z drugiej zaś pojawiły się nowe możliwości techniczne, pozwalające w sposób natychmiastowy reagować na zmieniającą się rzeczywistość. Nowa formuła dokumentu zyskała sobie zwolenników w Europie i w Stanach Zjednoczonych, gdzie sensacją stały się filmy Davida i Alberta Maysles. Wypracowana przez nich technika pracy stała się podstawą stworzenia tak zwanego kina bezpośredniego (direct cinéma), którego ambicją było całkowite poddanie się rzeczywistości. Bracia Maysles perfekcyjnie wykorzystali nowe możliwości oferowane przez lekkie kamery, przenośny sprzę oświetleniowy i nagrywający. 

Ich filmy realizowane były w sposób sprawiający wrażenie, że cała zwykle zresztą bardzo skromna ekipa filmowa jakimś cudownym sposobem stała się niewidzialna. Kamera rejestruje rzeczywistość, ale w zasadzie w nią nie ingeruje. Filmy Mayslesów powstawały na podstawie ogólnego zamysłu, a ich ostateczny kształt rodził się dopiero na planie, pod wpływem wydarzeń,
których nie można było przewidzieć. 

"Grey Gardens" to życie codzienne matki i córki, mieszkających w zaniedbanej posiadłości, której nazwa dała filmowi tytuł. Edith Bouvier Beale i jej córka Edie są blisko spokrewnione z rodziną Kennedych. Czasy świetności należą jednak do przeszłości. Rozpada się nie tylko luksusowe niegdyś domostwo, ale także przedziwny związek między dwiema kobietami.

HBO wyprodukowało film fabularny o tych dwóch ekscentrycznych paniach, w reżyserii Michael Sucsy, zatytułowany tak samo jak dokument Mayslesów. Główne role zagrały Drew Barrymore i Jessica Lange. Postacie Alberta i Davida Maysles również pojawiają się w filmie. 

"Komiwojażer" to pełnometrażowy dokument uważany za klasyczny i doskonały przykład formuły direct cinéma. Bohaterami filmu są czterej sprzedawcy Biblii i innych książek o tematyce religijnej, których poznajemy podczas ich pracy, a także w trakcie szkoleń. Sytuacje, w których uczestniczą sprzedawcy, są zabawne, dramatyczne, codzienne. Zawsze jednak fascynujące.

Oba filmy można kupić w sklepie The Criterion Collection lub obejrzeć za $5: "Grey Gardens", "Salesman". 

 

Friday, February 12, 2010

Paweł Łoziński na DVD

Narodowy Instytut Audiowizualny wydał na DVD pakiet filmów Pawła Łozińskiego w serii “Polska Szkoła Dokumentu”. Wśród zamieszczonych tytułów jest m.in. “Chemia”, zwycięzca Prix Europe oraz “Struktura” — mało znana szkolna etiuda reżysera.

Tadeusz Sobolewski, który jest redaktorem serii, w załączonej do DVD książeczce napisał:

“Już w swoim głośnym debiucie – nagrodzonym Grand Prix w San Francisco i Marsylii „Miejscu urodzenia” (1992) – Paweł Łoziński znalazł własną drogę, objawił osobny temperament dokumen­talisty. A zarazem pozostał kontynuatorem tradycji polskiego dokumentu. Może najwybitniejszym? Paweł Łoziński tak definiuje tradycję polskiej szkoły dokumentu: „uważnie przypatrzeć się i przy­słuchać światu, który pozornie wydaje się nieatrakcyjny. Co może być atrakcyjnego w ludziach, którzy leżą na łóżkach i biorą dożylnie chemię? A dla mnie jest to ciekawe. Nie szukam atrakcji na zewnątrz, szukam rzeczy absolutnie zwyczajnych, ale takich, żeby się ludzie w tym odnaleźli, żeby widz się w tym przejrzał”. Takie sytuacje są rzadko zauważane przez media, działające pod ter­rorem sensacji, goniące za tematami drastycznymi, które łatwiej sprzedać. Trzeba zatrzymać się, pozwolić, by rzeczywistość sama odegrała przed nami swój dramat. Wymaga to szczególnego daru – połączenia wrażliwości i dyscypliny, empatii i dystansu. Paweł Łoziński ma oba talenty.” (fragment)

Pakiet filmów można kupić tutaj. 

W sieci w całości za darmo można obejrzeć: "Chemię", "Kici, kici" oraz "Panią z Ukrainy".

Poza tym warto posłuchać rozmów z reżyserem: "Rozmowy istotne" oraz "Kocham kino". 


Królik po Berlińsku

Film Bartka Konopki walczy o Oscara. To nietypowa opowieść o tysiącach dzikich królików, które zamieszkiwały strefę śmierci Muru Berlińskiego. Pas ziemi między dwoma murami był jakby “stworzony” dla tych zwierząt – pełno nietkniętej trawy, drapieżniki zostały za murem, strażnicy pilnowali, żeby żaden człowiek nie “zakłócał” spokoju królików. Przez 28 lat żyły tam zamknięte, ale bezpieczne. Niestety pewnego dnia Mur runął, a króliki musiały poszukać dla siebie nowego miejsca. Film jest alegorią przybliżającą dzieje Europy Wschodniej z “króliczej” perspektywy. 

Twórcy przygotowali nowy zwiastun filmu: 

Więcej informacji o filmie można znaleźć na stronie: www.rabbitalaberlin.com

Cały film dostępny jest do obejrzenia za darmo tutaj.  To 51-minutowa wersja filmu. O Oscara walczy wersja o 11 minut krótsza.  

Raymond Depardon


W 2000 roku Raymond Depardon otrzymał nagrodę Smoka Smoków przyznawaną przez Krakowski Festiwal Filmowy, za wkład w rozwój filmu dokumentalnego. W 2006 roku festiwal Planete DocReview zorganizował retrospektywę jego filmów.  Jednym z ostatnich jego filmów jest niezbyt udany "La vie moderne" z 2008 roku. Nie wiadomo czy pracuje nad kolejnymi dokumentami. Warto jednak przybliżyć  jego postać. 

Z katalogu Planete DocReview: 

"Raymond Depardon przyszedł na świat 6 lipca 1942 roku w małej miejscowości Villefranche-sur-Saônew Burgundii. W 1958 roku mieszkał już w Paryżu i utrzymywał się z robionych dorywczo zdjęć. Z czasem zasilił szeregi rasowych paparazzich, a jeszcze później (1966) wraz z przyjaciółmi założył słynną dziś agencję fotograficzną Gamma. Pierwsze krókie filmy realizował jeszcze w latach 60. (Jan Palach). Pełnometrażowym debiutem Depardona był nakręcony w 1974 roku 50,81% (1974, une partie de campagne) poświęcony kampanii prezydenckiej. Jednak sedno jego twórczości stanowi nie tyle polityka, co sprawy społeczne. Człowiek kontra wymiar sprawiedliwości (Faits Divers, Delits flagrants), jednostka w labiryncie szpitalnych korytarzy („San Clemente”, „Urgences”), norma i patologia – to tematy powracające w jego kolejnych realizacjach. Te „antropologiczne dokumenty miejskie” – zwłaszcza Reporters, Faits Divers czy Urgences – uważane są za przełomowe we francuskim kinie dokumentalnym. Uważa się go przede wszystkim za spadkobiercę nurtu cinema direct – „bezpośredniego kina” (reżyser dostosowuje się do przebiegu zdarzeń zachowując do nich dystans) sytuując jego nazwisko obok D. A. Pennebakera czy Richarda Leacocka. W stylu Depardona, który wystartował nieco później od swoich wielkich poprzedników, odnajdujemy też wpływy nowofalowego cinema-verite czy filmowych behawiorystów w rodzaju Roberta Bressona, a od końca lat 80-tych. – nawet fabularnej fikcji (La Captive du desert z Sandrine Bonnaire).  

Raymond Depardon jest jedynym filmowcem, który otrzymał pozwolenie na kręcenie filmu podczas prawdziwych rozpraw sądowych. Efektem jest przyciągająca uwagę obserwacja ludzkich zachowań po obu stronach stołu sędziowskiego. Film Depardona to jednostajny zapis 12 drobnych rozpraw sądowych (ze 169 nakręconych). Cierpliwa kamera odkrywa przed nami pozornie niewidoczną, lecz wszechobecną tragikomiczną naturę zachowań prokuratora i oskarżonych. Zmieniający się bohaterowie stanowią kontrast dla niewzruszonej i surowej sędziny. Powtarzający się schemat zadawanych pytań, oczekiwania, a wreszcie odpowiedzi oskarżonych są próbą ukazania psychologicznego napięcia panującego podczas rozprawy.


Wednesday, February 10, 2010

Nicolas Philibert



Urodził się w 1951 r., dziś jest jednym z najwybitniejszych dokumentalistów francuskich. Światową sławę przyniósł u film "Być i mieć" (2002). Dokument o wiejskiej szkole stał się we Francji jednym z przebojów kinowych roku. Philibert wywodzi się z innej szkoły dokumentu niż francuska cinema-verité spod znaku Jeana Roucha. "Nie trzeba mieszać filmu z rzeczywistością" - mówi.



Pierwszym długometrażowym dokumentem Philiberta było "Miasto Luwr" (1990, Prix Europa) - film o kulisach wielkiego muzeum - podziemnym mieście wypełnionym nieeksponowanymi dziełami sztuki, wśród których pracują setki ludzi. 

W 1992 r. nakręcił nagradzaną "Krainę głuchych" - film o języku głuchych, ciekawy przez to, że głuchota była w nim określana nie tyle jako kalectwo, ile jako odrębny rodzaj kultury.



Kolejnym głośnym filmem Philiberta była "Najmniejsza z rzeczy" (1996) o pacjentach sławnej kliniki psychiatrycznej La Borde wystawiających "Operetkę" Witolda Gombrowicza. (tsob "Gazeta Wyborcza")

Na premierę czeka "Nanette" a reżyser rozpoczyna pracę nad kolejnym filmem o pracownikach francuskiego publicznego radia w Paryżu. 

Nicolas Philibert masterclass

 

Wiseman o nowym filmie


Rozmowa Charlie Rose'a z Frederickiem Wisemanem o nowym filmie "La Danse - The Paris Opera Ballet" - tutaj. A także wywiad dla The Nation - tutaj. 

To 36. dokument w dorobku tego 80-letniego już reżysera. Realizuje jeden film pełnometrażowy rocznie - do 8 tygodni zdjeciowych i kilkanaście miesięcy montażu ok 120 godzin materiału. Portretuje instytucje, mi.in. szpital, sąd, szkołę. Niektórego jego filmy trwają nawet sześć godzin. Nie przeprowadza dokumentacji. Twierdzi, że nie przygotowuje się do zdjęć. Klasyk dokumentu.  Kolejny jego film "Boxing Gym" jest już gotowy. 

Od niedawna, poprzez stronę firmy produkcyjnej Zopporah, można kupić prawie wszystkie dokumenty Wisemana na DVD. Szczegóły tutaj.